Kennisartikel
AI in de GGZ
Kansen, risico's en wat mag: een overzicht van AI-toepassingen in de geestelijke gezondheidszorg.
Lees verderKennisartikel · AI in de zorg & GGZ
IGJ en generatieve AI: waar moet je op letten?
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd riep zorgaanbieders in februari 2025 op om zorgvuldig om te gaan met generatieve AI. Wat verwacht de inspectie precies, en hoe laat je zien dat je het goed regelt?
Laatst bijgewerkt 14 juni 2026 · door Arjan Woldring
De IGJ riep zorgaanbieders in februari 2025 op om zorgvuldig om te gaan met generatieve AI. De inspectie verwacht menselijke controle, navolgbaarheid en aantoonbare borging van kwaliteit en patientveiligheid. AI ondersteunt de professional; de professional beslist altijd zelf.
Implementa
01 · Definitie
Wat is generatieve AI in de zorgsector?
Generatieve AI is software die op basis van een verzoek zelfstandig tekst, samenvattingen of suggesties produceert. In de zorg wordt het ingezet voor uiteenlopende taken: van het opstellen van een behandelplan-concept tot het automatisch samenvatten van een gesprek voor de verslaglegging.
Wat generatieve AI onderscheidt van eerdere software, is dat de output niet deterministisch is: het systeem genereert iedere keer een antwoord dat net anders kan zijn. Daarin zit de kern van het risico dat de IGJ benoemt. Wie de output klakkeloos overneemt, verliest de professionele controle die de wet en de beroepsethiek vereisen.
Denk aan tools als spraak-naar-tekst systemen voor verslaglegging, AI-assistenten die een dossier samenvatten, of chatbots die vragen van patiënten beantwoorden. Al deze toepassingen vallen onder de oproep die de IGJ in februari 2025 deed aan zorgaanbieders: ga er zorgvuldig mee om.
02 · Standpunt IGJ
Wat zei de IGJ in februari 2025?
In februari 2025 publiceerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd een oproep specifiek gericht aan zorgaanbieders. De boodschap was helder: de inzet van generatieve AI in de zorg biedt kansen, maar vraagt om zorgvuldigheid. De inspectie benadrukt vier kernelementen:
- Menselijke controle: een zorgprofessional toetst en beoordeelt altijd de AI-output voordat die wordt gebruikt in een behandelbeslissing of dossier.
- Navolgbaarheid: het moet inzichtelijk zijn hoe een uitkomst tot stand is gekomen en op welke informatie de AI zich baseerde.
- Kwaliteit van zorg: de geboden zorg moet aan de geldende kwaliteitsnormen blijven voldoen, ook als AI deel uitmaakt van het werkproces.
- Patiëntveiligheid: risico's voor de patiënt worden niet vergroot door het gebruik van AI, en er zijn adequate maatregelen als dat wel dreigt te gebeuren.
De volledige publicatie is te vinden op: IGJ roept zorgaanbieders op: ga zorgvuldig om met invoering van generatieve AI-toepassingen.
03 · Toezicht
Waar let de inspectie concreet op?
De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit en veiligheid van zorg. Bij AI-toepassingen vertaalt dat zich naar een aantal concrete aandachtspunten waarop een inspecteur kan doorvragen:
- Welke AI-toepassingen gebruikt uw organisatie en waarvoor precies? Een helder overzicht toont grip op het eigen AI-gebruik.
- Wie is verantwoordelijk voor de uitkomst? De inspectie verwacht dat een benoemde professional de eindverantwoordelijkheid draagt, niet het systeem.
- Hoe is de menselijke controle georganiseerd? Is er een moment waarop een medewerker de AI-output beoordeelt voordat die consequenties heeft voor een patiënt?
- Wat doet u bij een fout of incident? Zijn er procedures voor het melden en analyseren van fouten die mede door AI zijn ontstaan?
- Zijn medewerkers voldoende toegerust? Begrijpen zij de beperkingen van het systeem en weten zij wanneer zij moeten ingrijpen?
De inspectie verwacht geen perfectie, maar wel aantoonbare zorgvuldigheid. Organisaties die geen zicht hebben op hun eigen AI-gebruik of die menselijke controle niet hebben geborgd, lopen een groter risico bij een inspectiebezoek.
04 · Kwaliteitsstatuut
De relatie met het Landelijk Kwaliteitsstatuut GGZ
Het Landelijk Kwaliteitsstatuut GGZ (LKS) is het bindende kader voor de organisatie van verantwoorde GGZ-zorg in Nederland. Een van de kernbepalingen is dat de behandelaar of regiebehandelaar te allen tijde eindverantwoordelijk blijft voor het behandelproces en de beslissingen daarbinnen.
Die bepaling geldt onverkort voor situaties waarin AI een rol speelt. Een AI-systeem dat een conceptverslag produceert, een risicoanalyse genereert of een behandelsuggestie doet, handelt als hulpmiddel. De verantwoordelijkheid voor de juistheid en de toepassing van die output ligt bij de behandelaar, niet bij het systeem of de leverancier ervan.
Wat betekent dit voor de praktijk? Ten eerste: een behandelaar mag niet zeggen dat de AI iets heeft besloten. Ten tweede: als de AI-output onjuist was en de behandelaar die klakkeloos heeft overgenomen, is de behandelaar aansprakelijk. Ten derde: het LKS vereist vastlegging in het dossier, en dat geldt ook voor AI-ondersteunde beslissingen.
De IGJ-oproep sluit naadloos aan op het LKS. Wie het kwaliteitsstatuut goed naleeft, voldoet al voor een groot deel aan wat de inspectie verwacht rondom generatieve AI.
05 · In de praktijk
Hoe ben je aantoonbaar zorgvuldig met AI?
Aantoonbare zorgvuldigheid begint met overzicht en documentatie. De volgende elementen vormen samen een stevige basis om aan de IGJ-verwachtingen te voldoen:
- AI-overzicht of AI-register: leg vast welke generatieve AI-toepassingen je organisatie gebruikt, met welk doel, welke categorie patiëntendata ermee wordt verwerkt, en wie intern verantwoordelijk is.
- Beschreven controlemomenten: documenteer per toepassing het moment waarop een medewerker de AI-output beoordeelt. Een helder procesbeschrijving per werksituatie volstaat.
- Training en bewustwording: medewerkers die met AI werken, moeten weten hoe het systeem werkt, wat de beperkingen zijn en wanneer zij afwijken van de output. Dit raakt ook aan de AI-geletterdheidsplicht uit artikel 4 van de EU AI Act, die al geldt sinds 2 februari 2025.
- Incidentregistratie: neem AI-gerelateerde fouten of bijna-ongelukken op in je bestaande incidentrapportagesysteem.
- Periodieke evaluatie: beoordeel regelmatig of de gebruikte toepassingen nog passen bij de zorgdoelen en of de controle-afspraken in de praktijk worden nagekomen.
Voorbeeld uit de praktijk
Een GGZ-praktijk met meerdere vestigingen en behandelaren startte met spraakgestuurd rapporteren via een AI-tool. Voordat de tool breed werd ingezet, stelde de organisatie twee dingen vast: een interne verantwoordelijke per vestiging en een checklist die behandelaren doorlopen nadat de AI een concept heeft aangemaakt. Daarmee konden zij bij een informeel contact met de IGJ direct laten zien hoe de menselijke controle was geregeld. Het gesprek bleef constructief, juist omdat er iets op papier stond.
Veelgestelde vragen
Vragen over
IGJ en generatieve AI
Wat zei de IGJ over generatieve AI in de zorg?
In februari 2025 riep de IGJ zorgaanbieders op om zorgvuldig om te gaan met de invoering van generatieve AI-toepassingen. De inspectie benadrukt dat menselijke controle en navolgbaarheid leidend moeten zijn en dat de kwaliteit van zorg en patientveiligheid niet in het gedrang mogen komen.
Waar let de IGJ op bij het gebruik van AI in de zorg?
De IGJ let op menselijke controle, navolgbaarheid van hoe AI-uitkomsten tot stand kwamen, de kwaliteit en veiligheid van de geboden zorg, en of zorgaanbieders hun AI-gebruik adequaat kunnen verantwoorden.
Wat betekent de IGJ-oproep in de praktijk voor mijn organisatie?
Concreet betekent het dat je vastlegt welke AI-toepassingen je gebruikt, waarvoor, en hoe de menselijke controle is geregeld. Zorg voor een gedocumenteerd proces, train medewerkers en leg afwijkingen of incidenten vast.
Hoe verhoudt het IGJ-standpunt zich tot het Landelijk Kwaliteitsstatuut GGZ?
Het Landelijk Kwaliteitsstatuut GGZ bepaalt dat de behandelaar of regiebehandelaar eindverantwoordelijk blijft. AI mag nooit het professionele oordeel vervangen. De IGJ-oproep sluit hier naadloos op aan: menselijke controle is geen optie, maar een vereiste.
Hoe maak ik aantoonbaar dat wij zorgvuldig met AI omgaan?
Leg de gebruikte AI-toepassingen vast in een overzicht of AI-register, beschrijf de menselijke controlemomenten, zorg voor relevante training van medewerkers en neem AI op in je kwaliteits- en risicobeleid.
Is generatieve AI in de GGZ hoog-risico AI onder de EU AI Act?
AI die bijdraagt aan diagnostiek of behandelbeslissingen kan als hoog-risico worden aangemerkt. De formele verplichtingen daarvoor zijn uitgesteld tot 2027 of 2028. Dat geeft ruimte om nu al zorgvuldig op te bouwen.
Kan Implementa ons helpen aantoonbaar te voldoen aan de IGJ-eisen?
Ja. Implementa begeleidt zorgorganisaties bij het opzetten van een gedocumenteerde, menselijk-gecontroleerde AI-werkwijze die aansluit bij de IGJ-verwachtingen en het kwaliteitsstatuut. Plan een gesprek om te bespreken wat passend is voor jouw situatie.
Over de auteur
Arjan Woldring
oprichter Implementa
Arjan is oprichter van Implementa en begeleidt zorgorganisaties bij de verantwoorde invoering van AI. Hij combineert kennis van wet- en regelgeving, zoals de IGJ-kaders en het Landelijk Kwaliteitsstatuut, met praktische implementatie-ervaring in de GGZ.
Volg op LinkedIn
Vakinhoudelijk gecontroleerd op Vakinhoudelijk gecontroleerd op 14 juni 2026
Verder lezen
Lees ook over AI in de zorg
Verdiep je kennis over verantwoord AI-gebruik in de zorg en GGZ.
Kennisartikel
Human-in-the-loop
Menselijke controle bij AI: wat het inhoudt, waarom het belangrijk is en hoe je het borgt in je werkproces.
Lees verderKennisartikel
AI-verslaglegging in de GGZ
Wat kan, wat mag en hoe zet je AI-ondersteunde verslaglegging verantwoord in binnen de GGZ.
Lees verder