Deelname registreren
Noteer per medewerker welke training is gevolgd: naam, datum en een korte omschrijving van de inhoud. Doe dit ook voor externe contractors die met AI-systemen werken.
Kennisartikel · AI-geletterdheid & opleidingen
AI-geletterdheid aantoonbaar maken
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht je niet alleen om medewerkers AI-geletterd te maken, maar ook om dat te bewijzen. Op deze pagina lees je wat je vastlegt, hoe je het bijhoudt en welke fouten je vermijdt.
Laatst bijgewerkt 14 juni 2026 · door Arjan Woldring
AI-geletterdheid aantoonbaar maken doe je door vast te leggen wie welke training volgde, welke afspraken gelden en hoe je dat actueel houdt. Zo heb je bewijs dat je aan artikel 4 van de EU AI Act voldoet en kun je dat bij een controle direct laten zien.
Implementa
01 · Waarom
Waarom aantoonbaarheid noodzakelijk is
Artikel 4 van de EU AI Act is van kracht sinds 2 februari 2025. De plicht is tweeledig: je moet zorgen dat medewerkers voldoende AI-geletterd zijn, en je moet dat kunnen aantonen. Het tweede deel wordt in de praktijk nog wel eens vergeten.
Waarom is dat tweede deel zo belangrijk? De Autoriteit Persoonsgegevens en andere toezichthouders kijken niet alleen of je iets doet, maar of je kunt bewijzen dat je het doet. Een training die niemand heeft geregistreerd, bestaat voor een toezichthouder niet. Verantwoording is dus geen bijvangst van compliance; het is de kern ervan.
Dat geldt ook in bredere zin. Organisaties die AI verantwoord willen inzetten, bouwen een dossier op: welke systemen gebruiken we, wie is daarvoor opgeleid, en hoe bewaken we dat in de loop van de tijd? Dat dossier is niet alleen voor een audit nuttig; het helpt ook intern om het overzicht te houden.
Meer over de juridische basis: Autoriteit Persoonsgegevens over de EU AI Act.
02 · Wat vastleggen
Wat je vastlegt om aantoonbaar te zijn
Aantoonbaarheid bestaat uit drie lagen: deelname, beleid en evaluatie. Samen vormen ze een dossier dat je bij een controle direct kunt overleggen.
Beleid vastleggen
Zorg dat het AI-beleid schriftelijk is en een versiedatum heeft. Leg vast wanneer het beleid voor het laatst is herzien en wie verantwoordelijk is voor de volgende review.
Evaluatie documenteren
Beschrijf hoe je beoordeelt of de training voldoende effect had. Dat hoeft niet uitgebreid te zijn: een korte aantekening per review-moment volstaat voor een eerste verantwoordingsdossier.
03 · Bijhouden
Hoe je het register actueel houdt
Een eenmalige registratie is niet genoeg. Medewerkers komen en gaan, functies veranderen en nieuwe AI-tools worden ingevoerd. Je dossier moet die beweging bijhouden.
Een handig ritme is om het overzicht minimaal eenmaal per jaar te reviewen. Gebruik je een AI-systeem waaraan hoge risico's kleven, of voeg je een nieuwe toepassing toe, doe dan een tussentijdse update. Koppel de update aan het onboarding-proces voor nieuwe medewerkers en aan het offboarding-proces voor vertrekkenden.
In de praktijk kiezen organisaties voor drie vormen: een bijgehouden spreadsheet, een sectie in het personeelssysteem of een apart AI-register dat ook de systemen zelf beschrijft. De vorm is minder belangrijk dan de discipline: wie is verantwoordelijk voor de update, en wanneer gebeurt dat?
Koppeling aan het AI-register
Als je al een AI-register bijhoudt (een lijst van de AI-systemen die je inzet), is het logisch om per systeem te noteren wie er voor is opgeleid en wanneer. Zo heb je op systeemniveau inzicht in de dekking en kun je bij een audit snel aantonen dat de verantwoordelijke medewerkers de juiste kennis hebben. Lees meer over het AI-register op onze pagina over het AI-register.
04 · Valkuilen
Veelgemaakte fouten en hoe je ze vermijdt
De meeste organisaties trainen hun mensen wel, maar registreren het niet goed. Dat zijn de valkuilen die je het vaakst tegenkomt.
Trainen zonder vastleggen
De meest voorkomende fout: medewerkers volgen een webinar of workshop, maar niemand noteert wie er was en wat er behandeld werd. Dat maakt de training onzichtbaar voor een toezichthouder.
Een verouderd dossier
Een overzicht dat twee jaar geleden is gemaakt en sindsdien niet is bijgewerkt, toont niet aan dat de huidige situatie op orde is. Koppel de update aan een vaste cyclus.
Beleid los van de toepassing
Generiek AI-beleid is een begin, maar het moet ook koppelen aan de specifieke systemen die je gebruikt. Per systeem: wie werkt ermee, en is die persoon opgeleid?
Externen over het hoofd zien
Freelancers, zzp'ers en inhuurkrachten die AI-systemen bedienen, vallen ook onder artikel 4. Zorg dat de aantoonbaarheidsplicht ook voor hen geborgd is in je contracten en onboarding.
Veelgestelde vragen
Vragen over
aantoonbare AI-geletterdheid
Waarom moet je AI-geletterdheid aantoonbaar maken?
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht organisaties om medewerkers AI-geletterd te maken en dat aantoonbaar te kunnen maken. Zonder bewijs kun je bij een controle niet laten zien dat je aan de plicht hebt voldaan.
Wat leg je vast om AI-geletterdheid aan te tonen?
Je legt vast wie welke training heeft gevolgd (naam, datum, inhoud), welk AI-beleid geldt en wanneer documenten voor het laatst zijn herzien.
Is een spreadsheet voldoende als bewijs?
Een goed bijgehouden spreadsheet kan volstaan, mits duidelijk is wie verantwoordelijk is. Een formeel register geeft meer structuur bij audits.
Hoe vaak moet je de vastlegging actueel houden?
Een jaarlijkse review is een gangbaar minimum; bij nieuwe AI-toepassingen of functiewijzigingen doe je een tussentijdse update.
Wat is de relatie tussen AI-geletterdheid aantonen en het AI-register?
Per systeem in het AI-register kun je opnemen wie er voor is opgeleid en wanneer. Dat geeft een samenhangend verantwoordingsdossier.
Over de auteur
Arjan Woldring
oprichter Implementa
Arjan is oprichter van Implementa en begeleidt organisaties bij verantwoorde AI-implementatie. Hij schrijft en spreekt regelmatig over AI-geletterdheid, de EU AI Act en governance in de praktijk.
Volg op LinkedIn
Vakinhoudelijk gecontroleerd op Vakinhoudelijk gecontroleerd op 14 juni 2026
Verder lezen
Lees ook over AI-geletterdheid
Meer lezen over dit onderwerp?
Pilaar 2
AI-geletterdheidsplicht (art. 4)
Wat verplicht artikel 4 van de EU AI Act precies? Lees de juridische basis en wat je nu al moet regelen.
Lees verderPilaar 5
AI-register: wat en waarom
Wat is een AI-register, waarom heb je het nodig en hoe koppelt het aan je verantwoordingsdossier?
Lees verderPilaar 2
Hoe word je AI-geletterd?
Praktische aanpak om als organisatie AI-geletterdheid op te bouwen: stappen, vormen en wat werkt.
Lees verder